«

»

Vincent Hunink – Tacitus: In moerassen en donkere wouden

Vincent Hunink is sinds 1990 actief als vertaler van Latijnse en Griekse teksten. In het boek In moerassen & donkere wouden. De Romeinen in Germanië (2015, uitgeverij Athenaeum – Polak & Van Gennep) staan vertalingen door Hunink van delen van vier werken van Tacitus. Samen schetsen de verzamelde fragmenten een beeld van het noordelijke deel van Europa in de Romeinse tijd, het gebied waar de Germanen wonen. Letterlijk leven deze mensen volgens Tacitus in donkere wouden en moerassen. Het zijn primitieve figuren. Tegelijkertijd zijn het ook zeer goede krijgers en Rome kan zich maar beter goed tegen hen wapenen.

Friezen en BatavenTacitus barbaren uit de moerassen en donkere wouden

Publius Cornelius Tacitus (ca. 55-117) was een Romeins consul, historicus, schrijver en redenaar. In In moerassen & donkere wouden staan vertaalde fragmenten uit Tacitus’ Germania (in het hier besproken boek wordt dit het Dossier Germanië genoemd), Annalen, Historiën en Agricola. In het Dossier Germanië gaat Tacitus in op de Germaanse cultuur en op afzonderlijke stammen. Onder andere de militaire organisatie, religieuze cultuur, woningen, kleding en huiselijk leven worden door Tacitus toegelicht. Zijn teksten dienen niet zomaar voor waar aangenomen te worden, dat blijkt wel uit het toegevoegde commentaar. Uit de Annalen zijn onder andere fragmenten weergegeven over de campagnes van veldheer Germanicus (15 v.Chr.- 19 n.Chr.) en over een opstand van de Friezen. De opstand van de Bataven komt aan bod in de Historiën en tot slot wordt in korte fragmenten uit de Agricola geschetst hoe de relatie tussen de Romeinen en de Bataven zich ontwikkelde na de Bataafse opstand.

De achtergrond

Historicus en auteur Jona Lendering becommentarieert Tacitus’ teksten. Ook de inleiding van het boek is van hem afkomstig en hij schreef er verschillende columns over op zijn blog. Het Romeinse beeld van een gebied dat bestaat uit wouden en moerassen is propaganda, verduidelijkt Lendering. Waarom beboste Tacitus de Betuwe en veranderde hij de Waddenzee in een fjordenlandschap, vraagt Lendering zich af. Hij verduidelijkt dat de Romeinen weliswaar wisten dat de aarde een bol was, maar dat hun wereldbeeld ook nog sporen droeg van het oudere idee van een schijf. Zelf woonden zij in het midden. Aan de rand van de aarde bevond je je in een soort omgekeerde wereld. Dit lees je terug in de teksten van Tacitus. De Grieken en Romeinen als beschaafde mensen, de Germanen als barbaren. Het Romeinse Rijk stond voor rust en recht, de barbaarse stammen kenden geen duidelijk gezag. Kortom: de Germanen als anti-Romeinen. Tegelijkertijd kent de Germaanse cultuur ook verweven waarden. Zo schrijft Tacitus dat de Germanen geen pronk en praal bij uitvaarten kennen. Hiermee houdt hij de Romeinen een spiegel voor, aldus Lendering, aangezien de uitvaarten in Rome erg opzichtig waren. De belangrijkste kwaliteit van de Germanen is hun vrijheid, dat verklaart volgens Tacitus waarom ze zulke goede tegenstanders zijn.

Het nationaalsocialisme

Domitianus (van 81 tot 96 keizer van het Romeinse Rijk) liet na een oorlog tegen de Germaanse stam de Chatti munten drukken met de opdruk Germania capta, ofwel ‘Germanië onderworpen’. In zijn Dossier Germanië schetst Tacitus een beeld van de vrije Germaanse stammen, waarmee hij aantoont dat Domitianus gelogen had. In de Historiën en de Annalen wil Tacitus de senatoren tonen wat een senator tot een goede senator maakt. Lendering: “Tacitus is een moralist die als historicus poseert.” Tacitus schrijft in het Dossier Germanië dat de Germanen niet door huwelijken met andere volkeren zijn aangetast maar een geheel eigen volk vormen, zuiver van ras. Lendering licht toe hoe dit beeld gebruikt werd door het nationaalsocialisme en hij betoogt dat toenmalige classici, oudhistorici en archeologen het beeld hadden kunnen weerleggen wanneer zij vaker de tekst en de archeologische materialen in combinatie hadden bestudeerd.

Oordeel

Hunink heeft een prachtige vertaling gemaakt die vlot leest. Na de inleiding volgt eerst een chronologische tijdlijn. Aan het eind van het boek is een uitvoerige verklarende namenlijst opgenomen. Het commentaar dat door Lendering bij de fragmenten geleverd wordt leest eveneens zeer prettig en biedt een brede context. Daarnaast maakt dit commentaar treffend duidelijk wat als feitelijk dan wel als fictief kan worden aangenomen. Mede door deze toelichting vormt de vertaling een mooie nieuwe aanwinst die het verdient om gelezen te worden. Naast historici, classici en archeologen is het ook een aanrader voor mensen die kennis willen maken met de interessante teksten van Tacitus.

Auteur:

Bestellen

 

Bestellen bij Bol.com In moerassen en donkere wouden – V. Hunink €19,99
Bestellen
Bestellen bij Ebook In moerassen en donkere wouden – V. Hunink € 15,99
Bestellen

 

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 7.6/10 (7 votes cast)
Vincent Hunink - Tacitus: In moerassen en donkere wouden, 7.6 out of 10 based on 7 ratings

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *