«

»

Twee steden. Opkomst van Constantinopel, neergang van Rome – Fik Meijer

Constantinopel en Rome, twee bruisende steden met een rijke historie. Fik Meijer publiceerde bij Athenaeum zijn nieuwe werk Twee Steden over de verweven cultuurgeschiedenissen van beide metropolen. Daarin nuanceert hij het traditionele beeld van de opkomst van Constantinopel ten koste van Rome.

De val van Rome

Volgens het traditionele beeld is met de stichting van Constantinopel in 330 na Chr. de rol van Rome uitgespeeld. Keizer Constantijn de Grote besluit de hoofdstad naar het oosten te verplaatsen. Rome verliest zijn vooraanstaande positie als politiek en cultureel centrum van het rijk en raakt langzaam in verval. Keer op keer vallen barbaren het West-Romeinse Rijk binnen en hun leiders roepen zich zelfs uit tot keizer. Deze ontwikkelingen luiden uiteindelijk de donkere dagen van de middeleeuwen in.

Grotendeels verantwoordelijk voor dit traditionele beeld is het werk The History of the Decline and Fall of the Roman Empire van Edward Gibbon uit de 18 eeuw. Hierin beschrijft hij de late oudheid als een dalende lijn en werkt in zijn verhaal naar wat hij ziet als het einde van Rome: de verovering van het Byzantijnse Rijk. De daaropvolgende middeleeuwen waren duistere tijden waar verlichtte geesten, zoals Gibbon, een einde aan maakten. Dit beeld is inmiddels achterhaald en recente historici tonen dat ook in late oudheid en middeleeuwen er sprake was van bloei op verschillende terreinen. Alleen al de werken van kerkvader Augustinus zijn van ongekende filosofische diepgang.

Continuïteit in Twee Steden

De zogenaamde ondergang van het Romeinse Rijk komt ook niet voor in Twee Steden. Fik Meijer beschrijft een geschiedenis van het Romeinse Rijk tussen 330 en 608 na Chr. die continuïteit ademt. Daarbij legt hij de focus op Rome en Constantinopel. Aan de hand van het klassieke bronmateriaal vat hij de complexe geschiedenis samen. Ondanks de vele keizers en pauzen weet Meijer een helder verhaal te vertellen. De rode draad is de competitie tussen de twee navels van de wereld. Rome met haar lange traditie ontwikkelt zich tot het spirituele centrum met een machtige paus als leider. Constantinopel groeit uit tot het politieke centrum en claimt het stokje van Rome over te nemen.

De continuïteit in Twee Steden komt op verschillende manieren naar voren. Fik Meijer laat bijvoorbeeld zien dat het West-Romeinse Rijk niet ineenstort maar eerder verkruimelt en langzaam transformeert naar de vele kleine staatjes die we uit de middeleeuwen kennen. Een ander voorbeeld van continuïteit is de manier waarop Meijer de overgang naar het christendom behandelt. De Lupercalia waren populaire heidens festiviteiten waarin de opvoeding van stichter Romulus door de wolvin uitbundig werd gevierd. Priesters renden daarbij naakt door Rome en deelden met zweepjes klappen uit aan vrouwen voor geluk en vruchtbaarheid. Nog tot in de zesde eeuw vierden de Romeinen het feest voordat de paus een einde maakte aan het zedeloze feest. Vele andere rituelen kregen een christelijk sausje maar braken niet definitief met de heidense traditie. Volgens Meijer voelden de Romeinen nog een sterke band met de rijke heidense traditie.

Oordeel

Twee Steden is een geslaagde bundeling van de geschiedenissen van Rome en Constantinopel. Fik Meijer weet de nogal chaotische periode waarin keizers en pausen elkaar in rap tempo opvolgden te structureren. Bovendien verveelt dankzij zijn levendige schrijfstijl de bulk aan historische feiten niet. Naast beschrijvingen voegt Meijer soms ook een persoonlijke noot toe aan het werk zoals anekdotes of een eigen visie op historische vraagstukken. Als verteller treedt hij regelmatig op als gids en neemt je aan de hand door het verleden via de nog zichtbare monumenten in de steden.

Op sommige momenten komt Twee Steden bijna over als een historische reisgids. Helaas las ik het werk vlak na mijn bezoek aan Istanboel maar was toch een verrijking op indrukken die ik nog had van de resten van het antieke Constantinopel. Duidelijk is dat Twee Steden meer is dan een herkauwde geschiedenis van Rome en Constantinopel.

Auteur: Mark Loeffen

Bestellen:

Bestellen bij Bol.com Twee steden. Opkomst van Constantinopel, neergang van Rome – Fik Meijer € 15,00
Bestellen
Bestellen bij Ebook Twee steden. Opkomst van Constantinopel, neergang van Rome – Fik Meijer € 9,99
Bestellen

 

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 9.6/10 (9 votes cast)
Twee steden. Opkomst van Constantinopel, neergang van Rome – Fik Meijer, 9.6 out of 10 based on 9 ratings

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *