«

»

Synesios van Kyrene – Dans die het heelal omkranst

De diepste gedachten van een 4e-eeuwse filosoof: Synesios van Kyrene roept het mysterie van het universum op in negen hymnen. Piet Gerbrandy vertaalde ze in Dans die het heelal omkranst. Negen hymnen aan de Ene.

Wie was Synesios? Hij werd geboren rond 373 na Chr. in Kyrene aan de Libische kust. Na een comfortabele aristocratische opvoeding trok hij naar Alexandrië om zich te verdiepen in de filosofie. Hij ging in de leer bij de beroemde Hypatia. Zij leidde een neoplatoonse school in de stad en doceerde filosofie en astronomie. Na drie jaar van studie keerde Synesios terug naar Kyrene. Hij blijft corresponderen met zijn Alexandrijnse vrienden. Een deel van de brieven is bewaard.

Synesios provincie Kyrenaika werd regelmatig geplunderd. De Laguatan, een verbond van berberstammen, trokken rovend rond. De verdediging van de provincie lag in de derde eeuw niet meer bij het Romeinse gezag maar werd georganiseerd door landeigenaren zoals Synesios. Hoewel er wel een flinke belasting moest worden betaald aan Constantinopel voor onder andere het leger. Synesios werd daarom als vooraanstaand burger naar het hof gezonden met een verzoek tot belastingverlaging voor Kyrene. Uiteindelijk slaagt hij na drie jaar in zijn missie.

Synesios keert terug van zijn missie naar Kyrene met een vrouw en drie kinderen. Daar krijgt hij in 410 een moeilijke beslissing voorgeschoteld. De patriarch Theophilus vraagt hem om bisschop te worden van de havenstad Ptolemais vanwege zijn bestuurlijke en militaire kwaliteiten. Een groot dilemma voor Synesios.

Neemt hij zijn verantwoordelijkheden als aristocraat ten aanzien van de gemeenschap? Dat betekent het einde van zijn zorgeloze leven van jagen en dichten en hij zal moeten scheiden van zijn vrouw en kinderen. Bovendien kan hij zich dogmatisch als platonist moeilijk volledig schikken naar de christelijke leer.
Na een jaar hakt hij de knoop door en laat zich inwijden. Er volgen twee jaren van rampspoed waarin zijn drie kinderen overlijden en hij de chaos in de provincie niet kan beteugelen. Kort na deze gebeurtenissen overlijdt Synesios. Het exacte jaar is niet bekend maar aan zijn lange reeks van brieven komt in 413 een einde.

De grote collectie teksten van Synesios geven de man een gezicht. Vooral in zijn brieven laat hij zijn hart spreken. We lezen over zijn leven, gedachten en emoties. Bijzonder boeiend is hoe hij zijn diepe klassieke wortels verweerft met het christendom. De scherpe tegenstelling tussen heidendom en christendom, die wij vaak veronderstellen, lijkt hem vreemd.

Dans die het heelal omkranst. Negen hymnen aan de Ene.

In Dans die het heelal omkranst staan de negen hymnen geschreven door Synesios. De gedichten zijn niet de meest toegankelijke teksten die we van Synesios hebben. Gelukkig zit er een uitgebreide inleiding in de publicatie met de broodnodige context. In de hymnen verwoordt Synesios zijn spirituele hoedanigheid. Hij combineert de neoplatoonse en heidense traditie met het vierde-eeuwse christendom.

Volgens Piet Gerbrandy reproduceert Synesios met zijn poëzie de eeuwige kosmische ritmes waarin hij geloofde. In de titel Dans die het heelal omkranst heeft Gerbrandy dit ritme gevat en ook de vertaalde verzen van Synesios lezen swingend:

Op naar jouw zalen,
op naar jouw schoot
verhef ik mijn vleugels
om, lichter geworden,
afstand te nemen
van stof zonder diepte,
om blijmoedig bij jou
in de buurt te komen.

Auteur: Mark Loeffen

Bestellen

Bestellen bij Bol.com Dans die het heelal omkranst – Piet Gerbrandy €14,90
Bestellen
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 9.3/10 (3 votes cast)
Synesios van Kyrene - Dans die het heelal omkranst, 9.3 out of 10 based on 3 ratings

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *