Romeins Woerden: een bezoek meer dan waard

Woerden maakte in de Romeinse tijd deel uit van de verdedigingslinie de Limes. Het straatbeeld en de drive-in parkeergarage tonen bijzondere vondsten. Op de 2e verdieping van het stadsmuseum is een permanente tentoonstelling ingericht en krijgt de bezoeker een gedetailleerd beeld van de Romeinse geschiedenis van Woerden te zien.

Laurium werd door haar strategische ligging opgenomen in de Romeinse Limes. Daar waar de rivieren de Rijn en Linschoten elkaar kruisen bevindt zich een hoger gelegen gedeelte of zandrug, de woerd. Een uitstekende plek voor verdediging. Tijdens een wandeling door de stad is goed te zien dat het kerkplein iets hoger ligt dan de omringende stad. Nederlanders kunnen zich uitstekend identificeren met Romeinen, aangezien deze laatsten al gauw het belang van watermanagement inzagen. Ze legden bruggen, duikers en dammen aan om de kracht van het water te beteugelen en te kunnen reguleren.  Dankzij de aanwezigheid van rivieren was er scheepvaart mogelijk. Door de vondst van Romeinse vrachtschepen in Woerden, weten we nu meer over de maritieme geschiedenis van de Romeinen.

Drive-in Museum Castellum

De Bezoekers van Woerden die met de auto komen, staan al in de parkeergarage oog in oog met de Romeinse geschiedenis van de stad. Het castellum Laurium (grensfort), zoals Woerden in de Romeinse tijd heette, was onderdeel van de Romeinse verdedigingslinie. Het is dan ook logisch dat “Castellum” de naam werd van de in het stadscentrum gelegen parkeergarage. In de parkeergarage is een permanente tentoonstelling ingericht. Een combinatie van vondsten in vitrines en de prachtige tekeningen op de muren van de garage, geven de bezoeker een impressie van hoe de Romeinse schepen en het leven in Laurium er uit gezien kan hebben. Er is een reconstructie van de “Woerden 7”, een Romeins vrachtschip dat op de locatie van de huidige parkeergarage werd teruggevonden te bewonderen. De website “Tripadvisor” besteedt er aandacht aan en geeft al vast een voorproefje door middel van tien foto’s.

Bronzen kikkerfibula 

Het absolute topstuk is de fibula, een Romeinse mantelspeld, in de vorm van een kikker. De Romeinen geloofden, dat door het dragen van een dergelijk amulet, je het verlies van een geliefde zou kunnen voorkomen. Zelfs het zien van een kikker kan al geluk brengen, vandaar dat beeldjes vaak op een huisaltaar werden neergezet.

Stadsmuseum Woerden

In het Stadsmuseum klim je via twee prachtige houten trappen naar de bovenste verdieping. Er is een ruimte waar een introductiefilm wordt getoond en een zaal waarin je een aantal vondsten kunt bekijken, zoals een Romeinse paradehelm, een mooie maquette van Laurium en altaarsteen. Tevens wordt er aandacht besteed aan de diverse Romeinse schepen die er de laatste decennia in de omgeving zijn opgegraven. Het grensfort werd door vijfhonderd Romeinse soldaten bemand; gedurende twee eeuwen heeft het dienst gedaan.

 


Unieke vondst: een Altaarsteen

We weten dat de soldaten die dienst deden in het castellum behoorden tot het Cohors XV Voluntarium (civium Romanorum pia fidelis), geen beroepssoldaten, maar vrijwillige infanteristen van Romeinse burgers, en de Cohors III Breucorum,afkomstig uit de Balkan, die hen rond het midden van de tweede eeuw afloste. Door de vondst van de altaarsteen, gewijd aan de god Heliogabalus, in Woerden, krijgt een van die soldaten zelfs een naam. Het was Terentius Bassus, vaandeldrager van deze Breuci, aldus staat in een Latijnse tekst vermeld op de voorzijde van de steen. De god Heliogabalus werd vooral vereerd in het gebied dat we nu als Syrië kennen. Het stadsmuseum heeft met deze bijna complete altaarsteen een uniek object in handen.

Romeinse schepen Woerden

Er zijn op de locatie van het huidige Woerden meerdere forten gebouwd. De eerste drie varianten waren van hout en alleen het laatste fort was van steen. Om de castella te bevoorraden maakte men gebruik van houten schepen. Restanten van in totaal zeven schepen zijn teruggevonden in de buurt van Woerden. Er is lang gespeculeerd over hoe deze schepen werden gebruikt en lang dacht men dat de schepen alleen stroomafwaarts werden gebruikt.

In 1994 werd in het archeologisch themapark Archeon gewerkt aan een reconstructie van een Romeins schip. Bezoekers konden zien hoe schepen werden gebouwd in de Romeinse tijd. De kennis over Romeinse schepen is sindsdien enorm toegenomen dankzij de vondst van een schip in 2003-2004, dat onomstotelijk aantoont dat er door de Romeinen ook geroeid werd, en dat schepen dus ook stroomopwaarts konden gaan. De vondst van zwaluwstaarten voor roeibankjes en boeiborden met een roei-inrichting toonden dit aan. Houtonderzoek heeft ook aangetoond dat de “Woerden 7” voor een deel is gebouwd met Duits hout uit de Eifel, en eveneens met Nederlands eikenhout. De boot werd in Nederland in elkaar gezet.

Nationaal Romeins Scheepvaart museum

In samenwerking met het Archeon en de gemeente Alphen aan de Rijn wordt momenteel onderzocht of er een Nationaal Romeins Scheepvaart Museum kan worden gebouwd. De gemeenteraad van Alphen aan den Rijn heeft ingestemd met een subsidie van 1,7 miljoen euro om het bouwfonds te compenseren voor het niet bouwen van woningen. Door deze beslissing kan het Archeon in de toekomst uitbreiden en ligt de weg naar onderhandelingen met de provincie over wijzigingen in het bestemmingsplan open.

Ten slotte heeft de vondst van Romeinse schepen bij Zwammerdam, Woerden en de Meern een impuls gegeven aan de belangstelling voor Nederlandse Archeologie. Dit is een goede zaak voor de wetenschap, maar ook een stimulans voor het lokale erfgoedtoerisme.

 

 

Auteur: John Fitzgerald Hagen

Meer lezen:

  1. Blom, Y. Vorst en W.K. Vos, De ‘Woerden 7’: Een Romeinse platbodem. Opgravingsverslag van het Romeinse schip gevonden op de Nieuwe Markt te Woerden, in: E. Blom en W.K. Vos (red.) (2008), Woerden – Hoochwoert. De opgravingen 2002-2004 in het Romeinse castellum Laurium, de vicus en van het schip de ‘Woerden 7’, ADC ArcheoProjecten, Amersfoort/ Hazenberg Archeologie, Leiden, blz. 349-401 (ADC Rapport 910, ISBN 978-90-5874-955-0)

 

http://www.romeinselimes.nl/

http://www.stadsmuseumwoerden.nl/collectie/romeinen

http://woerden7.nl/

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *