Een Romeins aquaduct in Nederland

De wandeling langs het Romeinse watertracé in Nijmegen is een wandeling door prachtige natuur, die niet overal bereikbaar is voor particulieren. De tocht is georganiseerd door het Gilde Nijmegen en wordt begeleid door Henk van Groenestijn. In combinatie met de vele leuke weetjes over de geschiedenis van Nijmegen is deze wandeling een garantie voor een leuke middag.

Ontdekking

Afgelopen 5 mei ben ik met Henk van Groenestijn van het Gilde Nijmegen meegegaan met deze bijzondere wandeling. Het was een prachtige dag met veel zon en een hoge temperatuur. De wandeling ging van start in Berg-en-Dal, een gemeente vlakbij Nijmegen die bekend staat om de mooie natuur. Aldaar werd ons verteld hoe emeritus-hoogleraar Ben Brus in 1996 tot de ontdekking kwam dat er een Romeins aquaduct heeft gelegen bij Nijmegen. Na verder onderzoek bleek er inderdaad bewijs te zijn van kunstmatige dijken en dalen die samen een watertracé vormden, van het Kerstendal in Berg en Dal tot het voormalige legerkamp van het tiende legioen in Nijmegen. Na deze korte inleiding en het uitdelen van de wandelroute op een klein kaartje ging het stappen van start.

De wandeling

Tijdens de wandeling stopten we enkele keren zodat Henk in alle rust, en vaak met een mooi uitzicht, ons iets kon vertellen over de geschiedenis van het watertracé. Vaak ging het over de technische aspecten, zoals methodes van graven, de tekenen in het landschap dat iets mensgemaakt is of hoe de kwaliteit van het water gecontroleerd werd. Het water controleerden de Romeinen door gevangenen het water te laten drinken of te kijken naar de lever van een dier dat van het water gedronken heeft. Als de gevangenen niet doodgingen, of als de lever er nog gezond uit zag, wisten ze dat het water veilig was om te drinken.
Bij het merendeel van de stops komt er ook een map uit de tas van Henk tevoorschijn, zodat hij naast met het gesproken woord ook met afbeeldingen het verhaal kan delen. Het verhaal van het watertracé komt zo echt tot leven en is begrijpelijk voor iedereen. Een voorbeeld hiervan is een hoogtekaart die Henk ons liet zien. Hierop was duidelijk te zien dat er een natuurlijke stuwwal was, waar de Romeinen slim gebruik van wisten te maken bij de aanleg van het watertracé. Die stuwwal was ontstaan in de een-na-laatste ijstijd, waarbij een gletsjer tot over de Rijn kwam en het land omhoog drukte tot een natuurlijke stuwwal. Het is leuk om, na de nodige uitleg, zelf te kunnen zien waar en hoe de Romeinen bijna tweeduizend jaar geleden het watertracé hebben gegraven.

Bijzonderheden

Andere leuke aspecten waren bijvoorbeeld een aantal Romeinse dakpanscherven die Henk  had meegenomen. Op een van die scherven was nog duidelijk een stempel te zien die aanduidde dat die dakpan in Nijmegen was gemaakt. Zulke dakpannen zijn zeker niet uniek, maar ze kunnen wel waardevolle informatie bevatten. Juist doordat er veel van dit soort dakpannen bewaard zijn gebleven en omdat ieder legioen zijn eigen stempel had, kunnen we nu iets zeggen over vroegere handelsconnecties.

Als onderdeel van de wandeling kwamen we ook door het Landgoed Watermeerwijk, dat normaal gesloten is voor het publiek. In dat landgoed waren de sporen van het Romeinse watertracé het duidelijkst; een dal met rechte schuine zijdes, gegraven in de vorm van een V. Duidelijk een teken van menselijke activiteit, omdat een natuurlijk dal door erosie nooit zulke strakke zijkanten zal hebben. Ook mochten we als onderdeel van de wandeling gratis naar binnen bij het museumpark Heilige Landstichting Orientalis, waar een Romeins dorp nagebouwd is. Daar hebben we even een drankje genuttigd bij de tabernae om vervolgens richting het einde van de wandeling te stappen. We eindigden daar waar vroeger de poort was die ingang verleende aan het legerkamp van het tiende legioen in Nijmegen. Zo hadden we het volledige watertracé belopen.

Afsluitend

Een prachtige wandeling op een prachtige dag met meer bezienswaardigheden dan ik van tevoren had gedacht. In combinatie met de kennis die vrijwilliger Henk van Groenestijn met ons deelde, was deze wandeling een complete kennismaking met het watermanagement van de Romeinen in onze streken. De Romeinse scherven, de afbeeldingen in de map en de exclusieve toegang tot sommige delen van het watertracé maakt van deze wandeling een aanrader voor iedere enthousiasteling van de Romeinse geschiedenis in Nederland.

 

Auteur: Rens van Ballegooij

 

Verder kijken en lezen:

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *