«

»

Romeinen en Barbaren – Jeroen Wijnendaele

Recent verscheen het boek Romeinen en Barbaren. De ondergang van het Romeinse Rijk in het Westen, geschreven door Jeroen Wijnendaele bij het Davidsfonds. Het boek geeft een goed overzicht van de politieke manoeuvres van de belangrijkste protagonisten in het late Romeinse Rijk. Ook de politieke gevolgen van hun acties worden in beeld gebracht.

Keizers en aspiranten

Vanaf de opkomst van het Perzische Rijk als gelijke van het Romeinse verkeerde Rome in zwaar weer. Het machtsvacuüm dat ontstond nadat Keizer Valerianus in 260 door sjah Sapor I wordt ontvoerd om nimmer terug  te keren, kreeg nooit meer de kans in al zijn facetten opgevuld te worden. Het drama dat zich ontvouwde rond de troon kende zijn gelijke niet. Mannen en vrouwen afkomstig uit alle uithoeken van het rijk deden al dan niet geslaagde pogingen om voor kortere of langere periode aan de touwtjes te trekken. Meestal eindigde het kortstondige regime in bloedvergieten.

De focus die de verschillende krijgsheren legden op het verkrijgen van de troon dan wel het invloed uitoefenen daarop, maakte dat de legereenheden voornamelijk bezig waren elkaar te bevechten in naam van de aanstaande keizers. Een consequentie was dat de grensgebieden minder goed bestuurd konden worden en meer en meer hun eigen weg gingen.

Romeinen en barbaren?

Naast de politieke geschiedenis wil de schrijver de nadruk leggen op de verschillende (multi-)etnische groeperingen die gedurende het Romeinse bestuur zich in het rijk  vestigden of daar al aanwezig waren ten tijde van het markeren van de grenzen. Hoewel de Romeinen hen vaker wel dan niet als barbaren afschilderden, vormden zij een integraal deel van het rijk. In ieder geval de rijken onder hen genoten een typisch Romeinse opvoeding, zoals ook de Romeinse aristocratie deze zou hebben ontvangen. Met de etnische afkomst van (aspirant)keizers werd meer dan eens geknoeid in de beschrijvingen door latere auteurs, meestal op basis van de appreciatie van hun successen. Hierbij werden dan de stereotype barbaren weer boven tafel gehaald in hun rol als vijand.

Hoewel de titel anders doet vermoeden, spelen ‘de barbaren’ vrijwel geen rol in dit boek, anders dan dat ze genoemd worden als de verschillende volkeren waaruit leiders voortsproten die vroeger of later hun claim op de troon legden. Zaken zoals discussies over de vorming van etnische groeperingen of de exacte strekking van de definitie etnisch ontbreken vrijwel geheel. Terwijl dit toch primair is wanneer een tegenstelling tussen twee etnische groeperingen geponeerd wordt. Een van de hoofdambities die de schrijver in het boek noemt, speciale aandacht voor interactie tussen Romeinen en Barbaren, wordt dan ook helaas niet verwezenlijkt. Daar staat wel tegenover dat zijn andere doelstelling – het voor het eerst maken van een schets van de geschiedenis van het laat-Romeinse rijk in West-Europa en de mediterrane wereld ten tijde van het verdwijnen van de keizerlijke staatsstructuren voor een Nederlandstalig publiek – wel verwezenlijkt wordt en deze het boek meer dan de moeite van het lezen waard maakt.

Oordeel

Het boek geeft – ondanks de beperkingen die inherent zijn aan het bronnenmateriaal over de laat-Romeinse periode – een helder overzicht van de gebeurtenissen in het politieke spel dat gevoerd werd rondom de troon van het West-Romeinse Rijk gedurende de periode 235-493. In sommige gevallen zou een presentatie van de gegevens in de vorm van een tijdlijn de leesbaarheid aanmerkelijk hebben verhoogd. Ook zijn enkele landkaartjes onduidelijk vanwege het beperkte kleurverschil tussen de gebieden. Dit zijn echter kanttekeningen en zonder meer kan gesteld worden dat de tekst zeer leesbaar is, ook voor een niet geschiedkundig onderlegd publiek. Het overzicht van hoofdrolspelers dat aan het einde van het boek is toegevoegd draagt daar zeer aan bij. De schrijfstijl is over het algemeen genomen plezierig en goed te volgen. Al met al een aanrader voor degene die geïnteresseerd is in de geschiedenis van het laat-Romeinse rijk.

Auteur: Maurice Janssen

Bestellen:

Bestellen bij Bol.com Romeinen en barbaren –
Jeroen Wijnendaele
€ 27,50 Bestellen
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 9.0/10 (21 votes cast)
Romeinen en Barbaren - Jeroen Wijnendaele, 9.0 out of 10 based on 21 ratings

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *