«

»

Rome Brandt – Bernard van Daele

Bij Spa Uitgevers is het werk Rome Brandt. Brandweermannen in de hoofdstad van het Romeinse Keizerrijk van Bernard van Daele gepubliceerd. Hierin worden alle facetten van het eerste professionele brandweerkorps ter wereld belicht. Hoe kon men in de Oudheid met beperkte middelen een brand te lijf gaan?

Brand in de Oudheid

Stadsbranden waren een niet te onderschatten gevaar in de Oudheid. De meerderheid van de huizen was gebouwd van hout en stro, ze stonden dicht op elkaar en van effectieve brandbestrijding was geen sprake. Bovendien werd ieder gebouw verlicht met kaarsen en olielampen. Zo kon een kleine brand uitslaan tot een niet te stoppen inferno. Rome was de eerste stad die dankzij keizer Augustus een professioneel brandweerkorps kreeg. Hoe deze organisatie in elkaar stak, wordt uit de doeken gedaan door Van Daele in Rome Brandt. In het werk combineert hij knap de antieke geschriften met inscripties en archeologisch materiaal om tot een beeld te komen.

Vigiles

Allereerst wordt de geschiedenis van het korps behandeld. In de laatste decennia van de Republiek was het regelmatig onrustig in de stad met branden tot gevolg. Zo overleed de aristocraat Clodius in 53 v. Chr. bij gevechten op straat. Zijn aanhangers cremeerden hem uit woede illegaal in het senaatsgebouw dat daarna volledig afbrandde. Augustus besloot aan dit risico een einde aan te maken door een permanent brandweerkorps gemodelleerd naar het leger in de stad te installeren. Het korps bestond op zijn hoogtepunt uit ongeveer 7000 mannen en was opgedeeld in cohortes en centuria. Voor de lage functies werden vrijgelatenen en vrijgeborenen gerekruteerd. De leidinggevende functies over de divisies waren voor ervaren militairen. Hoofd van het korps was de praefectus vigilum; een topfunctie voor een ervaren aristocraat uit de ridderorde. Uit inscripties zijn de carrières van de brandweerlieden te reconstrueren, het blijkt dat het korps voldoende promotiemogelijkheden bood.  Van Daele noteert veel van deze inscripties en beschrijft voorbeelden van uitzonderlijke carrières. Het militaire karakter en de aanwezigheid in de stad maakt de vigiles ook tot een politieke factor, vergelijkbaar met de praetoriaanse garde.  Zo betuigden de vigiles hun steun aan keizer Claudius en beëindigden de opvolgingsstrijd in de senaat. Het is opvallend, zoals Van Daele ook aanstipt, dat de antieke auteurs maar weinig aandacht hadden voor het invloedrijke korps.

De stad brandt

De hoofdstukken over de uitrusting en dagelijkse werkzaamheden geven inzicht in het leven van de vigiles. Uit geschreven bronnen, mozaïeken en grafmonumenten is de Romeinse brandweerman te herleiden. Brandpreventie was zijn voornaamste taak. Ook werd de orde bewaakt met wapens zoals een stok en zwaard. Voor het blussen had men emmers, sponzen, houwelen en zelfs een waterpomp. Eigenaardig is het gebruik van wijnazijn als blusmiddel, waar geen goede verklaring voor is. In de stad werden brandgangen gevormd door woningen te slopen, mogelijk zelfs met katapulten. De kazernes worden ook besproken in Rome Brandt. De korpsen waren verdeeld over kazernes en wachtposten in de stad. Vanuit deze gebouwen patrouilleerde men voornamelijk ’s nachts door de straten zoekend naar beginnende branden. In Ostia, de haven van Rome, is een zeer complete kazerne gevonden. De graanopslagen in de haven waren blijkbaar brandgevaarlijk. Van de goed geconserveerde kazernes in Ostia en bij de villa van Hadrianus staan mooie kleurenfoto’s in het werk.

Oordeel

Rome Brandt is een compleet overzichtswerk van de brandweer van Rome. Ondanks het gebrekkige materiaal weet Van Daele een duidelijk beeld te scheppen van de vigiles. Vooral het laatste hoofdstuk waarin een brand wordt gesimuleerd in Rome spreekt tot de verbeelding. Echter zijn andere passages minder leesbaar door de grote verzameling aan gegevens en de soms houterige schrijfstijl.  Helaas ontbreekt er ook een index waardoor het moeilijk is om zaken terug te zoeken. Echter is het een zeer interessant werk geworden over een obscuur onderwerp uit de Romeinse geschiedenis.

Auteur:

Bestellen:

Bestellen bij Bol.com Rome brandt. Brandweermannen in de hoofdstad van het Romeinse keizerrijk – B. van Daele € 22,50 Bestellen
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 9.3/10 (9 votes cast)
Rome Brandt - Bernard van Daele, 9.3 out of 10 based on 9 ratings

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *