«

»

Roald Docter e.a. – Carthago, opkomst en ondergang

Van 27 november tot 7 mei is in het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden de tentoonstelling Carthago te zien. Op de dag van de opening van de tentoonstelling verscheen bij uitgeverij WalburgPers het boek Carthago, opkomst & ondergang onder redactie van Roald Docter, Ridha Boussoffara en Pieter ter Keurs. Het boek is tot stand gekomen in samenwerking met het Rijksmuseum voor Oudheden.

Jean-Emile Humbert

De opzet van Carthago, opkomst & ondergang is overzichtelijk. In zeventien hoofdstukken staat telkens een bepaald aspect van de geschiedenis van Carthago of een bepaalde invalshoek om naar Carthago te kijken centraal. In het voorwoord komt de Nederlandse militair ingenieur Jean-Emile Humbert (1771-1839) aan bod. Hij was gefascineerd door het oude Carthago en werd de herontdekker van de Punische stad. Voor het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden bracht hij veel objecten mee, die nu te zien zijn in de tentoonstelling Carthago. Uiteraard komen in het boek verder de bekende aspecten van de geschiedenis van Carthago (de stichtingsmythe, de Punische Oorlogen, Hannibal, de vloot, de verwoesting) aan bod, maar daarnaast worden ook minder bekende zaken en inzichten uiteengezet. Zo wordt er veel aandacht besteed aan de manier waarop heersers en kunstenaars vanaf de middeleeuwen naar Carthago gekeken hebben.

Nieuwe inzichten

Carthago tophet

De tophet is een begraafplaats in het zuiden Carthago waar veel resten van jonge kinderen zijn gevonden.

De auteurs verwijzen in Carthago, opkomst & ondergang volop naar opgravingen en onderzoeken van de laatste jaren. Over sommige zaken wordt nog volop gediscussieerd. Zo komen in het boek de resten van baby’s aan bod die zijn gevonden in grafvelden. Zijn deze baby’s geofferd door de Carthagers of zijn ze simpelweg snel na de geboorte overleden? Wetenschappers zijn hier nog niet over uit. De Grieken en Romeinen verspreidden al het gerucht dat de Puniërs kinderen offerden.

Er is ook een hoofdstuk gewijd aan de Egyptische invloeden in Carthago. Egyptische en onder Egyptische invloed vervaardigde objecten uit Carthago bestaan voor een groot deel uit amuletten. Het gebruik van amuletten toont de invloed van Egyptische religie en magie. De amuletten beschermden tegen kwade krachten. Ook zegels getuigen van Egyptische invloeden. Zij werden binnen de administratie gebruikt om documenten te legaliseren. Op de zegels staan Egyptische en naar Egyptisch voorbeeld gemaakte voorstellingen gegraveerd.

Zegelring Carthago

Zegelring met Egyptische scene; Carthago, Byrsa, 7e-6e eeuw

Carthago in de verbeelding

Veel aandacht gaat in Carthago, opkomst & ondergang uit naar de invloed die Carthago gehad heeft op de cultuurgeschiedenis van het Middellandse Zeegebied en van Europa. Door de eeuwen heen zijn er talloze prenten, films en romans over Carthago verschenen. Gustave Flaubert (1821-1880), auteur van Madame Bovary (1857) vertrok in 1858 naar Tunis om hier de sfeer te proeven ten behoeve van zijn roman Salammbo. Hij raakte gefrustreerd door het gebrek aan sporen van de materiële cultuur. Flauberts boek verscheen uiteindelijk in 1862 en beschrijft de hartstochtelijke liefde die een Barbaren-aanvoerder voelt voor Salammbo, de dochter van de Carthaagse hoofdman Hamilcar. Dit soort beelden verdwenen niet in de 20e en 21e eeuw. In het boek staat beschreven hoe tragische liefdesverhalen, oorlog en sensatie nog altijd de belangrijkste inspiratiebronnen zijn voor kunstenaars die het oude Carthago afbeelden.

Carthago en wij

In het laatste hoofdstuk staat de vraag centraal in hoeverre wij in onze hedendaagse wereld kunnen spreken van een boodschap die tot ons komt uit het oude Carthago. Hannibal is bij het grote publiek bekend als een van de grootste militaire genieën aller tijden en zijn tocht met olifanten spreekt nog altijd tot de verbeelding. Minder bekend is dat het Punische Carthago ook het letterschrift binnen het westelijke Middellandse Zeegebied heeft geïntroduceerd en gewaarborgd. Ook de bijdrage van het Punische Carthago op het gebied van de landbouw is weinig bekend. Mago de agronoom schreef een belangrijk werk hierover dat eeuwenlang het referentiewerk bleef. Het was zelfs het enige boekwerk van de Punische bibliotheek dat na de vernietiging van Carthago in 146 v.Chr. werd meegenomen naar Rome. UNESCO zegt dus niets te veel in haar verklaring over Carthago: “De site Carthago biedt een uitzonderlijke getuigenis van de Fenicisch-Punische beschaving, waarvan deze het kloppende hart vertegenwoordigde in de westelijke bekken van de Middellandse Zee. Het betreft tevens een van de meest significante centra van de Afro-Romeinse beschaving”.

De uitgave

Carthago, opkomst & ondergang is mooi uitgegeven in hardcover met talloze illustraties en foto’s van onder andere objecten die in de tentoonstelling te zien zijn. Het is geen catalogus, maar een op zichzelf staand boekwerk. Wel komen er tentoongestelde objecten in terug. De nieuwe inzichten en originele onderwerpen die in het boek aan bod komen maken het tot een geslaagd werk over deze fascinerende stadstaat.

Auteur:

Verder kijken en lezen

Bestellen:

Bestellen bij Bol.com Carthago, opkomst en ondergang – Roald Docter e.a. € 19,95 Bestellen

 

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 8.1/10 (10 votes cast)
Roald Docter e.a. - Carthago, opkomst en ondergang, 8.1 out of 10 based on 10 ratings

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *