«

»

Marcus Sidonius Falx – Handboek slavenmanagement

Slaven zijn onlosmakelijk verbonden met ons beeld van het Romeinse rijk. Het barbaarse karakter van het houden van slaven is een onderwerp dat fascineert en waarvan dankbaar gebruik wordt gemaakt in literatuur, games en tv-series. De Romeinse geschiedenis van slavernij is een klassiek voorbeeld van de geschiedenis van de overwinnaar. Bovendien is voor een groot aantal historici, slavernij een gevoelig, haast controversieel onderwerp. De hierdoor ontstane status quo in de geschiedschrijving wordt in Handboek slavenmanagement onder handen genomen.

Handboek slavenmanagement volgens Falx

Marcus Sidonius Falx is een Romein van adellijke afkomst en bezitter van een groot aantal landerijen en slaven. Heel veel meer is er niet bekend over de auteur van Handboek slavenmanagement en dat is niet zo vreemd. Falx is een verzonnen personage dat tot ons spreekt vanuit de Oudheid. Dit hersenspinsel is afkomstig van Jerry Toner, hoogleraar Oudheidkunde aan de universiteit van Cambridge. Toner zocht naar een manier om de mentaliteitsgeschiedenis van het Romeinse slavendom over te brengen op zijn studenten en kwam toen met het karakter van Falx op de proppen, dit karakter stond vervolgens aan de basis van het ontstaan van Handboek slavenmanagement. Hij creëert als het ware een soort van re-enactment op papier en schrijft hiermee het boek waarvan veel historici, ongetwijfeld, hadden gehoopt dat het echt had bestaan.

De vorm waarvoor Toner kiest in zijn boek is ongebruikelijk, fictie en non fictie lopen in elkaar over. Per hoofdstuk is zowel Falx als Toner aan het woord. Wanneer Falx spreekt, spreken de grootheden uit de Oudheid. Falx fungeert hier als de stem van de authentieke bronnen. Onbewust, doordat het verweven zit in zijn vertelling over slavernij, lezen we de ideeën van bijvoorbeeld Aristoteles en Seneca maar krijgen we ook en passant belangrijke wetteksten en regelgeving onder ogen. Toner becommentarieert vervolgens de teksten van Falx en zet op die manier de Romeinse visie in een modern licht. Hiermee slaat hij de brug tussen oud en nieuw.

“Een stuk gereedschap”

Inhoudelijk is het Handboek slavenmanagement een zeer interessant en opvallend stuk geworden. Zeker door de gekozen vorm, lijken sommige passages haast verzonnen en te gruwelijk voor woorden. Het is daarom goed om te weten dat de verhalen van Falx gebaseerd zijn op daadwerkelijke bronnen. Zo leren we bijvoorbeeld dat vrouwelijke slaven hun pasgeboren kind ten vondeling moesten leggen op de vuilnisbelt, als het kind niet volledig gezond bleek te zijn. Maar ook dat slaven standaard gemarteld dienden te worden als zij terecht stonden in de rechtbank, anders zouden ze toch nooit de waarheid spreken. De opsomming van straffen is sowieso niet gering, de spijkers, zwepen, galgen en gloeiend hete pek vliegen je om de oren. Om nog maar te zwijgen van rantsoenering, gedwongen seks en gescheiden worden van je soortgenoten. Het is echter vooral de toon die Falx aanslaat die de meeste afkeer oproept; een slaaf is immers niets meer dan “een stuk gereedschap dat kan praten”.

Het Handboek slavenmanagement is echter meer dan een opsomming aan gruweldaden. Het boek geeft een compleet inzicht in de handels- en denkwijze van de Romeinen met betrekking tot slavernij. Van aankoop, tot onderhoud en van bestraffing tot vrijlating. Maar wat bovenal duidelijk wordt uit het één-tweetje tussen Falx en Toner is de keerzijde van slavernij voor de Romeinen. De Romeinen waren bijvoorbeeld bang voor hun slaven, het is niet voor niets dat taalgenoten gescheiden werden van elkaar. Bovendien werd een slaaf continu hoop gegeven (denk aan het toestaan van een relatie/huwelijk), op die manier werd getracht de rust te bewaren en opstanden te voorkomen. En ultiem was er de hoop op burgerschap. Na een aantal jaren kon een slaaf zich immers vrijkopen en onderdeel worden van het rijk. Maar sterker komt nog naar voren dat slaven onmisbaar waren voor het goed functioneren van het rijk. Op zowel sociaal, politiek, economisch als cultureel vlak zou het leven van een Romein er anders uit hebben gezien zonder slaven.

Oordeel

Door te wijzen op de sociale mobiliteit die mogelijk was voor slaven, de oorsprong van de slaven en ten slotte de angst en argwaan van de Romeinen zelf, krijgen we een evenwichtigere en minder heroïsche visie van de Romeinse geschiedenis gepresenteerd. En juist dat maakt Handboek slavenmanagement tot een uitermate interessant boek! Alhoewel de vorm waarvoor Toner kiest even wennen is, denk ik toch dat hij geslaagd is in zijn opzet. Handboek Slavenmanagement is geen saaie opsomming feiten maar een onderhoudende geschiedenis met een verrassende inkijk in het Romeinse gedachtegoed.

Auteur: Rutger Wolters

Bestellen:

Bestellen bij Bol.com Handboek slavenmanagement – Marcus Sidonius Falx € 19,99
Bestellen
Bestellen bij Ebook.nl Handboek slavenmanagement – Marcus Sidonius Falx € 15,99
Bestellen

 

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 9.3/10 (7 votes cast)
Marcus Sidonius Falx - Handboek slavenmanagement, 9.3 out of 10 based on 7 ratings

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *