«

»

DOMunder, thumbs up

Ik hoorde voor het eerst over DOMunder omdat het project meestreed voor de Publieksprijs archeologie 2015. Daar grepen ze net naast maar mijn interesse was gewekt. Duidelijk is dat DOMunder het publiek weet te vangen voor de archeologie. Hoe krijgen ze het in Utrecht voor elkaar om van archeologie een belevenis te maken?

DOMunder

Het DOMunder project betreft een opgraving die gedaan is onder het Domplein in Utrecht. Deze opgraving is op dit moment afgerond en toegankelijk gemaakt voor het publiek. Een rondleiding bij DOMunder geeft je op geheel eigen wijze een kijkje in de geschiedenis van 2000 jaar Domplein.

De Archeologierondleiding

Voor wie zowel letterlijk als figuurlijk de diepte in wil met het verleden is er de Archeologierondleiding. De rondleiding begint in de middeleeuwse kelder van het pand aan Domplein 4, waar DOMunder gevestigd is. Aan de hand van een aantal grote plattegronden die op de vloer worden uitgespreid krijg je een goed overzicht van de diverse fasen van bebouwing op de plek van het Domplein.

Castellum DOMunder

Plattegrond Romeins castellum

Daarnaast wordt er een maquette gebruikt om het terrein van het project verder toe te lichten. Ook zijn er foto’s van de eerdere opgraving die de archeoloog Albert van Giffen er in 1949 ondernam.

Na deze uitleg is het tijd om de kelder te verlaten. Op het Domplein is er nog kort de tijd voor wat uitleg over de bestrating. Hierin blijkt te zijn weergeven waar ooit pijlers en muren van een deel van de kerk stonden voordat een tornado in 1674 deze verwoestte. Dan dalen we snel af onder de grond naar de daadwerkelijke archeologische resten.

In een volledig verlichte ruimte volgt er uitleg over wat er zoal te zien is. Een oude waterleiding van flink formaat, de funderingen van pilaren met de bijbehorende insteek van toen ze geplaatst werden maar ook de stratigrafie van de stukken grond zonder bebouwing wordt toegelicht. De opgraving van Van Giffen komt tot leven als we merken dat we er middenin staan en punten uit zijn foto’s herkennen.

Niet alleen het archeologisch verhaal van de bouw door de tijd heen komt aan bod, er is ook ruimte voor de achtergrond van het realiseren van het DOMunder project. Tijdens de rondleiding wordt uitgebreide informatie gegeven bij de huidige inrichting van de ruimte en dat beloofd veel goeds voor de toekomst. Er zijn nog volop mogelijkheden onder de Dom gezien de hoeveelheid aan archeologische resten. Een ander goed vooruitzicht is de succesvolle samenwerking met de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Dit zet misschien de deuren open voor meer van dit soort projecten. En dan zit de tijd er alweer op, we zijn eigenlijk al een beetje uitgelopen dankzij onze enthousiast vertellende gids. We lopen de trap op, terug in het hier en nu maar een wonderlijke ervaring rijker.

De Ontdekkingstocht

Naast de Archeologierondleiding is er ook de optie voor een Ontdekkingstocht. De ontdekkingstocht is meer gericht op het grote publiek, hier wordt archeologie echt een beleving waar woord stoffig in de verste verte niet op van toepassing is. Net zoals de archeologierondleiding begint ook deze tocht in de Middeleeuwse kelder met de grote plattegronden. Het verhaal van de historie wordt wat losser en minder gedetailleerd verteld. Ook door het laten rondgaan van vondsten is het geheel wat levendiger. Daarna volgt er een animatiefilm over diverse periodes en gebeurtenissen uit de geschiedenis van deze locatie.

Rondleiding DOMunder

Vondsten beschijnen om er informatie over te krijgen

Na de film is het zover, we steken het Domplein over en gaan onder de grond. In tegenstelling tot tijdens de archeologierondleiding is de ruimte nu slechts verlicht door kleine spotjes. Iedereen krijgt een “slimme zaklamp”, een vrij grote zaklamp met een oortje. De ontdekkingstocht start met het kijken van een film maar daarna is het toch echt tijd om zelf op te gaan verkennen. Overal zitten sensoren verstopt die als ze beschenen worden aanspringen. Door het oortje hoor je informatie over de plek waar je op schijnt.

De sensoren zijn zo geplaatst dat er diverse onderwerpen aan bod komen. Naast de opgraving van Van Giffen en de Romeinse periode hoor je ook over een nog niet uitgegraven grafkelder. Tijdens de ontdekkingstocht is er plots onweer en bliksem; de aankondiging voor een korte tweede animatiefilm. Te zien is hoe het schip van de Dom door een tornado verwoest wordt. Het is aangrijpend goed verbeeld. Na de film is er nog genoeg tijd om verder te speuren naar nog meer sensoren. Als de tocht erop zit gaan de zaklampen terug in de houders en is het weer tijd voor de wereld boven de grond.

Een beleving op zich

DOMunder spreekt met deze twee rondleidingen een breed publiek aan. De archeologische variant is wat technisch van aard. Door de bezoekers te betrekken in het verhaal en ze mee te laten denken blijft het interessant. Er is geen grote archeologische kennis vereist om de uitleg te kunnen volgen en mocht je vragen hebben dan is er ruimte genoeg om die te stellen. Archeologisch gezien had ik misschien nog net even wat meer diepgang verwacht. Echter, het niveau van de rondleiding is een goede middenweg voor een publiek met wisselende kennis van de archeologie.

De ontdekkingstocht is heel anders van aard. Er wordt levendiger verteld en de animatiefilm in de kelder vangt de sfeer heel goed, het is een goede voorbereiding op de beleving. De films in de opgravingsruimte zijn indrukwekkend, met name die van de tornado. Doordat de film plotseling begint krijg je een vergelijkbaar gevoel zoals dat er destijds bij de mensen moet zijn geweest, het overvalt je. Het is in het begin soms even puzzelen hoe de sensoren belicht moeten worden om ze te activeren. Als je dit door hebt zijn de korte verhalen met geluidseffecten die je te horen krijgt goed te volgen. Het speuren naar de sensoren is echt uitnodigend, je blijft kijken en zoeken.

Welkom in DOMunder Utrecht

Welkom in DOMunder Utrecht

Voor beide rondleidingen kan ik stellen dat de presentatie, de aankleding en de techniek allemaal van zeer hoog niveau zijn. Dit zal inderdaad een breed publiek aanspreken en verwonderen over wat er onder de grond verborgen zit. Door de beide rondleidingen aan te bieden wordt er een extra breed publiek aangesproken.
Als er iets verbeterd zou kunnen worden is dat wellicht de wat beperkte tijd die er vooraf is om de extra ruimte naast de middeleeuwse kelder te bekijken. Hier liggen onder andere vondsten in vitrines, zijn er middels audiofragmenten achtergronden te horen en zijn originele stukken van de resterende muren te zien. Daarnaast is de slimme lamp misschien een beetje lomp voor kinderen. Maar dit zijn kleine puntjes op een verder bijzonder goed in elkaar gestoken beleving die ik iedereen die geïnteresseerd is in archeologie, het Domplein en alles wat daarmee samenhangt van harte kan en zal aanbevelen.

Verder kijken en lezen:

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 9.7/10 (3 votes cast)
DOMunder, thumbs up, 9.7 out of 10 based on 3 ratings

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *