De klassieke wereld in 52 ontdekkingen

In oktober 2018 verscheen De klassieke wereld in 52 ontdekkingen van prof. dr. Leonard Rutgers, hoogleraar Antieke Cultuur aan de Universiteit Utrecht. Het boek werd uitgegeven door Uitgeverij Balans en had in juli 2019 een tweede druk.

52 ontdekkingen

Rutgers opent De klassieke wereld in 52 ontdekkingen met een gedegen inleiding waarin hij een toelichting bij de verdere tekst geeft. Daarin definieert hij ook de term ‘ontdekking’, die hij zeer ruim interpreteert, zodat deze niet enkel slaat op archeologische vondsten, maar ook op nieuwe wetenschappelijke inzichten en de verhalen achter de vondsten. Centraal is daarbij de verwondering die deze ontdekkingen tot op de dag van vandaag teweegbrengen.

De rest van het boek is opgebouwd rondom zes thema’s: klassieke kunst; sterke vrouwen; Bijbelse perikelen; list en bedrog; uitvindingen en ontdekkingen; gezondheid; migratie; hoe de oudheid voortleeft. Deze thema’s bevatten vier tot veertien korte hoofdstukken die ieder één ontdekking behandelen. Deze indeling is vrij losjes, aangezien sommige hoofdstukken ook makkelijk binnen een ander thema hadden gepast, maar geeft wel een overzichtelijke structuur aan het boek.

De besproken ontdekkingen variëren van grote, bekende archeologische stukken als de Leeuwenpoort in Mycene tot zeer alledaagse voorwerpen, zoals een Romeins reisbestek, een Romeinse mengkraan en Antiek ondergoed. Het thema ‘klassieke kunst’ behandelt, zoals de naam al aangeeft, artistieke uitingen en vindingen uit de Oudheid. Het bevat onder andere een sterk hoofdstuk over The Elgin Marbles. In ‘sterke vrouwen’ wordt onder andere aandacht besteed aan vondsten uit vrouwengraven. ‘Bijbelse perikelen’ handelt over ontdekkingen die op enigerlei wijze te maken hebben met Bijbelse overleveringen, zoals de Lijkwade van Turijn, maar ook de Aleppo Codex. ‘List en bedrog’ gaat, met één uitzondering, niet over oneigenlijke praktijken in de Oudheid, maar over moderne bedriegerij met betrekking tot antieke voorwerpen. Dat ene hoofdstuk dat wél over de Oudheid gaat, is zeker noemenswaardig. Had u ooit gehoord van ‘sjoemelmummies’? Het thema ‘uitvindingen en ontdekkingen’ is het uitgebreidste van de zes en richt zich vooral op uitvindingen die in de oudheid werden gedaan. Een enkel hoofdstuk bespreekt echter hedendaagse ontdekkingen op archeologisch gebied. De titels van de thema’s ‘gezondheid’ en ‘migratie’ spreken voor zich. Tot slot zijn in ‘hoe de oudheid voortleeft’ vier hoofdstukken gewijd aan, met name, latere representaties van de Oudheid in de schilderkunst.

Een boek over 52 ontdekkingen

De ontdekkingen die Rutgers bespreekt dienen meer dan eens als kapstok voor een breder verhaal. Zo wordt in het hoofdstuk over een in Engeland gevonden houten toiletbril ook uitgeweid over Romeinse hygiëne. De auteur legt regelmatig verbanden met het heden, al zijn die niet altijd nodig en voelt dat soms zelfs wat geforceerd. Rutgers slaagt er echter goed in om aan te sluiten bij grotere, moderne thema’s. Hij heeft veel aandacht voor de rol van vrouwen in het verleden en de belangrijke rol van migratie in het verlopen van de geschiedenis.

In grofweg 250 bladzijden worden ontzettend veel vondsten besproken. Dit geeft het boek een wat anekdotisch karakter, zeker omdat Rutgers ook veel van zijn met archeologisch onderzoek in de tekst verwerkt heeft. Zoals hij in de inleiding zelf aangeeft, houdt hij zich momenteel bezig met onderzoek naar historisch DNA en komt dat ook in het boek meermalen terug. Het anekdotische karakter heeft echter ook een nadeel: de hoofdstukken zijn soms wel erg kort. Op zich hoort dit bij het genre en is dit dus zeker te begrijpen, maar de ‘ontdekkingen’ zijn vaak zo interessant dat je er graag meer over zou willen weten. Het is daarom ook jammer dat het boek geen aanvullende literatuurlijst bevat.

Rutgers bespreekt interessante vondsten, die zeker de moeite van het ontdekken waard zijn. Veel vondsten zijn relatief alledaagse voorwerpen, zoals het genoemde Romeinse reisbestek, maar ook een Egyptische teenprothese uit de periode 950-750 v.Chr. Door dergelijke onderwerpen te bespreken geeft de auteur een inkijkje in het leven in de Oudheid.Daarnaast gaat ieder hoofdstuk vergezeld van een of meerdere afbeeldingen en is de verdere vormgeving van het boek ook goed.

Kortom,De klassieke oudheid in 52 ontdekkingenis een mooi en goed leesbaar boek. Het bespreekt interessante ontdekkingen, bevat veel afbeeldingen en leest lekker weg. Een prima boek voor verloren uurtjes in de trein of thuis op de bank.

Auteur: Afra de Mars

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *