«

»

Nederlandse archeologen vinden cultusplaats in Muro Tenente

Een van de langslopende buitenlandse archeologische projecten van Nederland is het onderzoek naar Muro Tenente. Al vanaf 1993 werkt de Vrije Universiteit in de kleine antieke ommuurde stad. Een grote verrassing was de ontdekking van een cultusplaats op de site dit jaar.

Een inheems stadje

Impressie Muro Tenente

Impressie van Muro Tenente

Op de grens van Latiano en Mesagne in het diepe zuiden van Italië ligt Muro Tenente. De open plek tussen de olijfboomgaarden wordt omring door een gesleten antieke stadsmuur. Tussen de 8e en de 1e eeuw voor Chr. lag hier een inheemse nederzetting waarvan de geschiedenis verweven is met de groei van Magna Graecia, de oorlogen van Pyrrhus en de veldtochten van Hannibal.

Nadat de Soprintendenza hun onderzoek in de jaren 70 niet opvolgde, kreeg de Vrije Universiteit de kans. In het kader van het Brindisino-project werd Muro Tenente voor het eerst gesurveyed in 1992. Het project was er op gericht om meer inzicht te krijgen in de relatie tussen de ontwikkelingen in de nederzettingsstructuren en de sociale organisatie in het eerste millennium v. Chr. De interactie tussen de inheemse bevolking van het noordoostelijke deel van het Salentijns schiereiland en de Griekse en Romeinse wereld speelt hierbij een grote rol. Met het bestuderen van een inheemse nederzetting als Muro Tenente kon mogelijk ook de klassieke, Grieks/Romeins georiënteerde visie herzien worden.

Stad vs. platteland

Uit de succesvolle survey volgde verschillende opgravingen. Een belangrijk thema in deze studie naar de urbanisatie was het verklaren van het proces waarin er een regionaal landschap, gekarakteriseerd door stad-platteland relaties, ontstond. Het onderzoek werd in 1997 verbreed en ging deel uitmaken van een supraregionaal project. In samenwerking met de universiteit van Groningen werd het project Regional Pathways to Complexity gestart. Doel van dit project is het vergelijken van urbanisatieprocessen in verschillende regio’s. In Apulië, Latium en Calabrië wordt onderzoek gedaan naar de verstedelijking van het landschap.

Het onderzoek in Muro Tenente is op te delen in een aantal thema’s. Het eerste thema is de IJzertijd en de Griekse kolonisatie, hierbij speelt de interactie tussen de inheemse Messapiërs en de Griekse kolonisten een belangrijke rol. Het tweede thema is de groei en ontwikkeling van de stad in de 4e eeuw, in deze periode bereikt de stad haar hoogtepunt. Het derde thema is de Romanisering op politiek en sociaal-economisch gebied en de leegloop van de stad.

Graven aan de muren

Overblijfselen van de binnenste stadsmuur van Muro Tenente

Overblijfselen van de binnenste stadsmuur.

Als voorbeeld kan de opgraving van de binnenmuur van de stad worden genoemd. Centraal in de stad lag een verhoogd terras omgeven door een muur, nu niet veel meer dan een waaier van puin. Op deze plaats is ook de oudste bewoning uit de 8e eeuw voor Chr. gevonden. De bouwgeschiedenis van de muur bevat informatie over de stadsontwikkeling, de noodzaak tot verdediging en dus de relatie met de omgeving. Ten slotte houdt de bouw verband met de organisatiegraad van de samenleving. Een stadsmuur is geen klein project en vergt een gecoördineerde inzet. Het gangbare idee dat de eerste Griekse kolonisten in de 8e eeuw aankwamen in een, voor hun, achterlijke regio in Italië, kan van tafel.

Parco Archeologico di Muro Tenente

Het vierde en laatste thema is de rol van het archeologisch landschap in de moderne samenleving. Vanuit dit laatste thema is samen met de omwonenden begonnen aan de ontwikkeling van een archeologisch park op de site. Helaas bleek dit de moeilijkste opgave. Mede door de rivaliteit tussen Mesagne en Latiano strandde de samenwerking en heeft het project stil gelegen.

Nieuwe ontdekking

De cultusplaats in Muro Tenente.

Maar de Nederlanders zijn terug. En dit jaar werd een spectaculaire vondst gedaan. Op het grondig doorploegde en leeggeroofde terrein van Muro Tenente is een heiligdom gevonden met een bijna intacte votief depositie. In een van de aardewerk vaten zaten de overblijfselen van een begrafenis. De Messapiërs hadden de vreemde gewoonte om de doden binnen de stadsmuren te begraven en bouwden bovendien weinig monumentale structuren. Dit maakt de ontdekking zo bijzonder.

Auteur:

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 9.7/10 (3 votes cast)
Nederlandse archeologen vinden cultusplaats in Muro Tenente, 9.7 out of 10 based on 3 ratings

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *