«

»

Wie bepaalt wat bij de Nieuwe Kerk in Delft

‘De verstoorder betaalt’ zou sinds het Verdrag van Malta de stelregel van de archeologie moeten zijn. Volgens de implementatie in de Nederlandse monumentenwet moet de opdrachtgever voor het noodzakelijke archeologisch onderzoek, vastgesteld door een aparte instantie, betalen. De gebeurtenissen rondom de aanleg van een kelder onder de Nieuwe Kerk in Delft laten zien dat in de praktijk deze richtlijnen verwarren.

Project Nieuwe Kerk DelftDe Nieuwe Kerk Delft

De Protestantse Gemeente Delft, eigenaar van de Nieuwe Kerk, gaat de kerk exploiteren. Met de inkomsten kan men de kerk blijven onderhouden. Onderdeel van het project is een nieuwe kelder direct onder de kerk. Hierin komen de noodzakelijke voorzieningen, zoals een toilet en ontvangstruimtes. Er gaat dus gegraven worden in een zeer rijk bodemarchief.

De archeologische bureaustudie van de gemeente Delft heeft voor de kerkgemeente een archeologische bureaustudie uitgevoerd om de verwachting in kaart te brengen. Bij de aanleg van de kelder denkt men onder andere middeleeuwse huizen, een eerdere bouwfase van de Nieuwe Kerk en ruim 2000 graven aan te treffen. De graven dateren van de late middeleeuwen tot het begin van de 19e eeuw, een zeer breed spectrum.

Beperkt archeologisch budgetPlattegrond uitbreiding kelders Nieuwe Kerk Delft

Het vreemde in dit proces was dat de kerkgemeente op voorhand het archeologisch budget op maximaal drie ton vaststelde. Van de gevonden skeletten zou 10 tot 20 procent worden onderzocht, een representatieve steekproef volgens het genootschap. De verstoorder bepaalt dus vooraf hoeveel er wordt uitgegeven aan archeologisch onderzoek. Volgens de regelgeving dient dit een aparte bevoegde instantie de wetenschappelijke eisen vast te stellen en zo het archeologisch budget te bepalen.

Het beperkte onderzoek was voor de gemeentelijke archeologische dienst om geen vergunning te verlenen voor het project. De steekproef is te klein en veel informatie over de bevolking van Delft zou verloren gaan. Gegevens over ziektes, migratiegolven, voeding en verschillen tussen rijk en arm zijn dan niet meer te achterhalen.

De Delftse politiek besloot anders. De economische argumenten voor exploitatie van de kerk wogen voor hen zwaarder. Dit gaf de aanzet voor de Archeologische Werkgemeenschap Nederland en de Oudheidkundige Werkgemeenschap Delft om een rechtszaak te beginnen. Zij stelden dat er onvoldoende aandacht is voor de archeologie in het plan voor de verbouwing.

De rechter besloot echter dat de gemeente discretionaire bevoegdheid heeft over dit soort zaken. De besluitvorming is juist verlopen, alle belangen zijn hierin afgewogen. Het college van B&W mag vervolgens beslissen om meer gewicht te geven aan bijvoorbeeld het toerisme en de technische en financiële beperkingen. De kelder heeft van de rechtbank groen licht gekregen, hoger beroep is nog altijd een optie.

Naar aanleiding van deze kwestie, waarin het archeologisch belang weer het onderspit delft, is er een petitie gestart op wiewatbewaart.com. Het doel is om meer bewustzijn te creëren voor de archeologie. Met een groter publiekelijk draagvlak zal in de toekomst het archeologisch belang serieuzer in beschouwing worden genomen in de aanloop naar dit soort projecten.

Haperend archeologisch kwaliteitssysteem

De gang van zaken bij het project in de Nieuwe Kerk is niet nieuw. Het is een goed voorbeeld voor het al langer haperen van het archeologisch kwaliteitssysteem in Nederland. De pijler van Malta in onze monumentenwet gaat niet meer op. ‘De verstoorder betaalt’ zou een aanmoediging moeten zijn om archeologische resten ongemoeid te laten. Opdrachtgevers drukken echter de prijs van het archeologisch onderzoek. Nog voor een raming van de kosten voor behoorlijk wetenschappelijk onderzoek wordt een budget bepaald. Archeologische adviesbureaus brengen onprofessioneel advies uit waardoor ondermaats onderzoek voor een klein prijsje mogelijk is. En de archeologische bedrijven in hun concurrentiestrijd vechten om de opdracht en worden gedwongen om voor deze lagen prijzen te werken. Dit alles ten koste van ons erfgoed.

Auteur:

Verder kijken en lezen

 

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 9.0/10 (7 votes cast)
Wie bepaalt wat bij de Nieuwe Kerk in Delft, 9.0 out of 10 based on 7 ratings

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *