«

»

Nationaal archeologiefonds Dalfsen

Een spannende tijd, de ‘motie Dalfsen’ is op 30 november voor een nationaal archeologiefonds ingediend in de Tweede Kamer tijdens het overleg van de commissie OCW. Het voorstel voor “een fonds voor de wetenschappelijke uitwerking en presentatie van archeologische ontdekkingen van (inter)nationale waarde” is een stap in de goede richting.

Het grafveld van DalfsenOpgraving in Dalfsen

Vorig jaar werd in Dalfsen in Overijssel een het grootste en meest complete steentijdgrafveld van West-Europa gevonden. 120 graven verspreid over een oppervlakte van 2600 m² horende bij de Trechterbekercultuur die ook meer noordelijk de hunebedden bouwden. Van de graven in Dalfsen zijn de afdrukken in de grond bewaard, een enkele houten kist en wat kiezen en botten. Daarnaast zijn er verschillende grafgiften aangetroffen, zoals vuurstenen, stenen bijlen, messen en barnsteenkettingen. Ook de typische trechterbekers waaraan de cultuur zijn naam ‘Trechterbekervolk’ ontleent zijn gevonden.

Nog uitzonderlijker was de vondst de plattegrond van een 5000 jaar oude boerderij bij het grafveld in Dalfsen. Nooit eerder werd een woning uit deze periode in Nederland gevonden. Het huis lag aan een weg, wat een aanwijzing kan zijn voor een nederzetting. De archeologen schatten dat het grafveld ongeveer 200 jaar is gebruikt door drie tot zes families. In het midden van het veld vond men een ronde greppel waarbinnen waarschijnlijk een aarden heuvel lag, vergelijkbaar met voorbeelden van de graven van de Trechterbekercultuur uit Polen en Denemarken. Rondom sommige graven in Dalfsen stonden palen die wijzen op paalkransen en andere monumentale structuren.

Grafgiften DalfsenEen bijzonder vondst van internationaal belang dus die, mits goed onderzocht en beheerd, een nieuw licht kan werpen op vele vraagstukken. Voor het eerst kan een kleine gemeenschap uit de Trechterbekercultuur worden bekeken dankzij het zeer complete grafveld. Vragen over de sociale relaties kunnen worden beantwoord, bijvoorbeeld over de status van vrouwen. Ook de aanname dat inhumatie een uitzondering was in deze cultuur kan overboord. Alleen is er een probleem wat betreft dit onderzoek en beheer, de financiering.

Nationaal archeologiefonds

De gemeente Dalfsen heeft niet de financiële middelen voor het zorgvuldig beheren en onderzoeken van deze ontdekking. In eerste instantie gaven de provincie en de minister aan niet bij te willen springen. Dit zou betekenen dat het grafveld wetenschappelijk niet verder kan worden uitgediept. Ook zullen de objecten in het depot verdwijnen en zal er voor het publiek niets meer te zien zijn van de spectaculaire vondsten in Dalfsen.

In augustus antwoordde minister Bussemaker op de vraag om steun voor de uitwerking “Gemeenten zijn primair verantwoordelijk voor de zorg van het bodemarchief. Daarin past geen financiële verantwoordelijkheid van het Rijk.” Met 27.000 inwoners kan Dalfsen het onderzoek niet zelf dragen. Daarom wordt er al langer gepleit voor een nationaal archeologiefonds. Zo zou het Rijk bij kunnen springen als het om zeer bijzonder erfgoed gaat. Er kunnen vanuit het fonds extra middelen worden vrijgemaakt voor archeologisch onderzoek. Er kan een degelijke basisrapportage worden geschreven, een springplank voor verder onderzoek door groter bereik in de wetenschappelijke wereld. En naast de wetenschappelijke kant kan vanuit het fonds ook de ontsluiting van het erfgoed voor het publiek worden uitgebouwd.

Motie Dalfsen

Het voorstel voor een nationaal archeologiefonds is dankzij de energie vanuit de archeologische beroepsgroep op de agenda gekomen van de Tweede Kamer. Afgelopen week is het voorstel besproken tijdens het wetgevingsoverleg over de begroting Cultuur en Wetenschap voor 2016. Hierin wordt de cultuurbegroting voor het komende jaar besproken. Tijdens het debat werd de motie ingediend door SP, gesteund door D66 en CDA. Er is echter nog steun nodig van een van de twee regeringspartijen PvdA en VVD. Het antwoord van minister Bussemaker gaf weinig weg. Ze staat open voor een verdiepend onderzoek, zoveel werd duidelijk.

Dalfsen is ondertussen zelf gaan zoeken naar financiers voor de uitwerking van het erfgoed. In binnen- en buitenland is gezocht naar geld mogelijk door bruiklenen. Met het Drents Museum werkt Dalfsen aan een reizende tentoonstelling die naar Duitsland, Polen en Rusland gaat. De musea die meewerken hebben dan ook een plicht tot publicatie waardoor er onderzoek gedaan kan worden.

Dalfsen overzicht ontdekkingenHet is dus spannend wat betreft de archeologie in Nederland. Het is mogelijk dat er met de stemming op 8 december een begin wordt gemaakt met een structurele oplossing voor het onderzoek en het beheer van archeologisch erfgoed van nationaal en internationaal belang. 8 december wordt er gestemd, er kan nog één keer worden overlegd en er is nog geen meerderheid voor de motie. Hopelijk hebben de archeologen genoeg van zich laten horen en onderneemt de politiek actie.

Update! Motie Dalfse / nationaal archeologisch fonds aangenomen

Onderstaande tekst is overgenomen:

Een bedrag van € 250.000 voor een fonds of subsidieregeling voor archeologie, waar gemeenten aanspraak op kunnen maken voor het dekken van de extra kosten die samenhangen met de opgraving, wetenschappelijke uitwerking en publiekspresentatie van uitzonderlijke archeologische vondsten van (inter)nationaal belang.

Hoe het nationaal archeologiefonds er precies uit gaat zien en of Dalfsen er aanspraak op kan maken is nog niet bekend. Feit is dat Nederland een nationaal archeologiefonds krijgt dankzij de inspanningen van de archeologen.

Auteur:

Verder kijken en lezen:

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 9.3/10 (4 votes cast)
Nationaal archeologiefonds Dalfsen, 9.3 out of 10 based on 4 ratings

1 reactie

  1. Francis Marcel Vos

    Geachte onderzoekers,

    Een vraag die wellicht niet gesteld is, is de volgende.

    Uit de inhoud van de urnen zou een isotopen onderzoek moeten plaatsvinden om vast te stellen of de vindplaats in de nabijheid van de zee heeft gelegen ten tijde van de bewoning in de gevonden boerderij. Het is namelijk mogelijk dat de Vecht indertijd hier in de Noordzee uitmondde. Indien de grafgiften ook wijzen op zeevis, kan verder onderzoek plaatsvinden over eventuele visvangst.

    Francis Vos, prehistorische amateur archeoloog (gestudeerd in Jeruzalem)

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *