«

»

Het verleden van een provincie

In dit artikel nemen we een kijkje in het Provinciaal Depot Bodemvondsten van Noord-Brabant. Het Provinciaal Depot Bodemvondsten is gevestigd aan de Waterstraat nr. 16 in Den Bosch. Het gebouw dateert uit het begin van de twintigste eeuw, vroeger waren de provinciale griffie en het provinciaal archief er gehuisvest. Tegenwoordig houden in het monumentale pand ook het Noord-Brabants Museum, het Stedelijk Museum en het expertisecentrum Erfgoed Brabant kantoor. Hoe wordt het verleden van de provincie Noord-Brabant bewaard?

De organisatie

Provinciaal Depot Bodemvondsten Provincie Noord-Brabant

De provincie Noord-Brabant heeft de rol van schatbewaarder. Het beleid van de provincie is er op gericht de weerslag van de geschiedenis in de bodem te bewaren. Wanneer vondsten wél de grond hebben verlaten worden deze overgedragen aan het Provinciaal Depot Bodemvondsten. Dit geldt overigens niet voor alle vondsten die tijdens archeologisch onderzoek in de provincie worden aangetroffen. Vijf grotere gemeenten (Bergen-op-Zoom, Breda, Eindhoven, ’s-Hertogenbosch en Helmond) hebben namelijk hun eigen depot. De provincie speelt ook een rol bij het verlenen van vergunningen voor ontgrondingen en bij de provinciale inpassingsplannen. In deze inpassingsplannen staan regels over het gebruik van gronden en opstallen in het desbetreffende gebied. De provincie werkt samen met het erfgoedveld en gemeenten. Het doel van het Provinciaal Depot is een duurzaam behoud en beheer van het archeologisch erfgoed, zodat dit een blijvende bron blijft voor onderzoek naar de geschiedenis van de provincie Noord-Brabant. Zo worden topvondsten regelmatig uitgeleend aan musea voor exposities.

Muntschat

Het depot bodemvondsten wordt beheerd door een team dat bestaat uit een depotbeheerder, een assistent-depotbeheerder en een archeoloog meldpunt bodemvondsten. Daarnaast zijn er binnen de provincie Noord-Brabant nog twee personen die zich bezighouden met de beleidskant van archeologie. Dhr. Godfried Scheijvens is sinds 2002 als archeoloog meldpunt bodemvondsten werkzaam bij de provincie Noord-Brabant. Hij vertelt: “Er kwamen het afgelopen jaar gemiddeld zeker zo’n drie vondstmeldingen per week binnen.” Wat is er dan zoal gevonden? Recentelijk werd er een bijzondere vondst gemeld van een flink aantal Romeinse munten, allemaal daterend uit de derde eeuw n.Chr. De munten zijn zilverkleurig en de op de munten afgebeelde keizers zijn bijna allemaal soldatenkeizers. Er is duidelijk verschil voor wat betreft de staat waarin de munten zich bevinden, dit loopt van bijna helemaal gaaf tot munten die duidelijk beschadigd zijn. Dhr. Scheijvens: “Het kost flink veel tijd om de boel uit te zoeken, per object moet bekeken worden wat het geweest is. Elke munt wordt apart op de foto gezet. Meestal worden er echter eenvoudiger te determineren en te registreren vondsten gemeld, denk bijvoorbeeld aan vuurstenen werktuigen en aardewerk scherven. Muntschatten van tientallen tot honderden munten zijn vrij zeldzaam.“

Modes

Dhr. Scheijvens loopt langs de stellingkasten met objecten en wijst hier en daar iets bijzonders aan. Aardewerken potjes uit de bronst- en de ijzertijd zijn volop aanwezig. De objecten staan opgesteld per periode waaruit ze stammen. Hierbij valt op dat er ook bij het antieke aardewerk sprake is van modes, bepaalde vormen overheersen in een bepaalde tijd. Dit wisselt vanaf de Romeinse tijd sneller, ongeveer om de tien tot twintig jaar. In de Romeinse tijd komen er ook duidelijk meer vormen en kleuren in het aardewerk voor. Bij een Romeinse kruikamfoor vertelt dhr. Scheijvens dat deze geschonken werd door mensen die de zolder van hun vader, die vroeger werkzaam was voor Rijkswaterstaat, opruimden. De meeste vondsten in het depot die uit de Romeinse tijd dateren zijn gedaan in Cuijk. In de Romeinse tijd was deze plaats een belangrijke nederzetting aan de weg van Nijmegen langs de Maas naar het zuiden en aan de vaarroute over de Maas van Noord-Gallië naar het Helinium, de monding van de Maas en Waal.

Educatie

We zijn inmiddels in de volle middeleeuwen beland en zien onder andere een kogelpot die voor het koken werd gebruikt. In lades liggen Frankische zwaarden en messen van metaal opgesteld. Dhr. Scheijvens vertelt: “De doelstelling van het provinciale beleid bestaat primair uit conserveren. Restaureren kan altijd nog.” Wordt het bodemdepot ook gebruikt voor educatie? Dhr. Scheijvens vertelt dat het lastig is om aan de Waterstraat schoolklassen te ontvangen: “Er is beperkte loopruimte tussen de kasten door. Wel zijn er in het verleden open lessen op scholen georganiseerd”.

 

Heemkundekringen

Sinds 2000 is ook het publieksloket van het meldpunt Archeologische Bodemvondsten Noord-Brabant geopend. Particuliere vondstmelders kunnen hier terecht om de door hen in de bodem van de provincie Noord-Brabant gevonden objecten vast te leggen. Dhr. Scheijvens: “Vooral heemkundekringen reageren vaak via dit meldpunt.” Heemkunde, naar het woord heem, is kennis van en onderzoek naar de eigen leefomgeving. Denk bijvoorbeeld aan geschiedenis, geografie en dialect van een plaats of streek. De gevonden objecten die bij het meldpunt gemeld worden blijven in het bezit van de particulieren en heemkundekringen.

Werk in de avond

We dalen de trappen weer af naar beneden, waar de kantoorruimtes zijn. Dhr. Scheijvens wordt gebeld door mensen die graag willen dat hij komt kijken naar iets dat ze gevonden hebben. En wel in de avond, want overdag zijn ze niet thuis. Dat hoort bij het werk dat hij doet, verduidelijkt hij: “s’ Avonds op pad gaan hoort er bij, het komt regelmatig voor”. Wij danken hem in elk geval voor deze leuke rondleiding. Het behoud van de geschiedenis van de provincie Noord-Brabant is hier in goede handen.

Auteur:

Verder kijken en lezen:

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 9.3/10 (4 votes cast)
Het verleden van een provincie, 9.3 out of 10 based on 4 ratings

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *