Gera van Voorburg

In het kader van komende Nationale Romeinenweek, 4 t/m 12 mei, heeft Archeologie Nederland een artikel gewijd aan het thema van dit jaar: ‘Vrouwen in de Romeinse tijd’. Lees hier meer over het onderzoek naar Gera van Voorburg, een vrouw uit de Romeinse tijd die in Forum Hadriani woonde.

Forum Hadriani

In Voorburg (ZH) bevindt zich Museum Swaensteyn.  In dit museum wordt aan meerdere fasen van de geschiedenis van Voorburg aandacht besteed.  Een deel is gewijd aan de Romeinen in Voorburg.  In de Romeinse tijd lag er op het grondgebied van het huidige Voorburg, de Romeinse stad Forum Hadriani.  Het stadje bezat onder meer een tempelcomplex, een badhuis en de was hoofdweg bestraat.  In 122 n.Chr. verwierf de stad marktrecht, verleend door Keizer Hadrianus. Er zouden zo’n duizend mensen in Forum Hadriani gewoond hebben. De bevolking van Hadriani bestond uit het lokale volk van de Cananefaten en Romeinse soldaten.

Landgoed Arentsburgh

De Romeinen hadden de gewoonte om langs de toegangswegen naar steden hun doden te begraven. Dit deden zij vooral vanwege hygiënischeredenen.  Ongetwijfeld zullen er ook rond Forum Hadriani Romeinse dodenakkers zijn geweest.
Helaas is er nog niet veel archeologisch onderzoek gedaan buiten de “stadsmuren” van Forum Hadriani. De wereldberoemde hoogleraar Archeologie Caspar Reuvens deed in 1828 onderzoek op het landgoed Arentsburgh en trof daar een skelet aan van een meisje van tussen de 16 en 20 jaar oud. Dit was bijzonder omdat het meisje binnen de stadsomwalling werd aangetroffen en begraven was en niet gecremeerd, zoals met de meeste mensen gebeurde.  Het skelet werd niet ver van een stenen badgebouw en een ander stenen gebouw gevonden.  Dit was wellicht een stadswoning.
Reuvens noteerde over de vondst het volgende in zijn opgravingsdagboek: ‘(…)  Gevonden het skelet van een Romeinsche vrouw, kenbaar door drie fibulae, de eeneop de halskuil, tusschen de de twee sleutelbeenderen aan het been vastgeroest 9…), de tweede by den linker schouder doch los (..), de derde een weinig onder de linkerborst(..)  Het hoofd lag voorover gebogen en meer om hoog dan het overige gedeelte van het ligchaam (door dat hetzelve gelijk nader ontdekt is op eenen steen rust en dus niet gelijk het overige, is doorgezakt), en had al de tanden nog, om de pols waren twee kooperen ringen (…)
Reuvens liet de Leidse anatoom G. Sandifort naar de opgraving komen, waar het skelet nog op zijn plaats lag. Volgens de anatoom betrof het hier een inheemse vrouw van nog geen twintig jaar.

Afgietsel van het skelet

Professor Reuvens liet een gipsen afdruk van het skelet maken en er werden meerdere afgietsels gemaakt om te schenken aan ander wetenschappelijke instituten, in binnen en buitenland. Een afgietsel werd getraceerd in het Parijse museum van natuurlijke historie.  In Leiden was zowel het skelet als het afgietsel verloren gegaan.  Zowel Reuvens als Sandifort gingen ervan uit dat het hier een skelet uit de Romeinse tijd betrof, maar er waren ook stemmen die eerder dachten aan de latere Frankische tijd. Een mogelijke verklaring zou zijn, dat het meisje rond 270 n.Chr., werd begraven, een tijd waarin Germaanse stammen aanvallen deden op het gebied bezuiden de Rijn en Forum Hadriani wellicht werd verlaten.

Gera Van Voorburg

Hoe zag de jonge vrouw eruit?  Sedert 100 jaar wordt er een wetenschappelijk onderzoek gedaan naar gezichtsreconstructies.  Het gaat hier niet om een portret, omdat een aantal zaken niet meer te achterhalen valt. Denk bijvoorbeeld aan de kleur van ogen of het haar, dat blijft een mysterie. Wel kunnen we aan de hand van het gipsen afgietsel constateren dat haar neusopening breed was en dus was haar neus ook breed. Haar ogen stonden ver uit elkaar. Ze had een kleine kaak en de schedel maakt een jeugdige indruk.  Haar boventanden sloten voor haar ondertanden. 
Op basis van Romeinse historische bronnen kunnen we concluderen dat de lokale bewoners lichte oogkleuren bezaten.
De jonge vrouw kreeg de naam Gera.  De betekenis hiervan is: sterk of dapper met de speer. De reconstructie is gemaakt door Maja d’Hollosy, archeologe en fysisch antropologe, die via haar bedrijf skullpting, voornamelijk archeologische gezichtsreconstructies vervaardigd.
De buste van Gera heeft inmiddels een prominente plaats gekregen in de Romeinse opstelling van Museum Swaensteyn.


Auteur: John Fitzgerald Hagen

Meer lezen:

https://www.romeinen.nu/romeinenweek

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *